Najčešće laboratorijske pretrage predstavljaju osnovu svakodnevne kliničke prakse i prvi su korak u procjeni općeg zdravstvenog stanja pacijenta.

Ove analize se rade u sklopu preventivnih pregleda, dijagnostike akutnih i hroničnih bolesti, kao i praćenja efekata terapije. Pravilno tumačenje ovih nalaza omogućava rano otkrivanje poremećaja i pravovremeno liječenje.

Među najčešće rađenim laboratorijskim analizama su:

• Kompletna krvna slika (KKS)
• Glukoza u krvi, HbA1c
• Holesterol i lipidni status
• Jetreni enzimi (AST, ALT, GGT)
• Bubrežni parametri (urea, kreatinin)
• Hormoni štitne žlijezde (TSH, FT4)
• CRP i drugi markeri upale
• Analiza urina

Ove pretrage daju osnovni uvid u opšte zdravstveno stanje i često predstavljaju prvi korak dijagnostike.

Kompletna krvna slika (KKS)

Kompletna krvna slika je jedna od najčešće rađenih laboratorijskih pretraga i daje osnovne informacije o sastavu krvi.

Obuhvata:

• Broj eritrocita, leukocita i trombocita
• Hemoglobin i hematokrit
• Eritrocitne indekse (MCV, MCH, MCHC)
• Diferencijalnu krvnu sliku

Koristi se za otkrivanje:

• Anemija
• Infekcija i upalnih stanja
• Poremećaja zgrušavanja
• Hematoloških oboljenja

Biohemija krvi

Biohemijske analize krvi omogućavaju procjenu funkcije vitalnih organa i metaboličkih procesa.

Najčešće uključuju:

• Glukozu u krvi
• Ureu i kreatinin
• Jetrene enzime (AST, ALT, GGT, ALP)
• Bilirubin
• Ukupne proteine i albumine

Ove analize pomažu u dijagnostici:

• Dijabetesa
• Bolesti jetre i bubrega
• Metaboličkih poremećaja

Elektroliti u krvi

Elektroliti su minerali koji imaju ključnu ulogu u održavanju normalne funkcije ćelija, mišića i srca.

Najčešće se određuju:

• Natrij (Na)
• Kalij (K)
• Kalcij (Ca)
• Magnezij (Mg)
• Hloridi (Cl)

Poremećaji elektrolita mogu uzrokovati:

• Srčane aritmije
• Slabost i grčeve u mišićima
• Poremećaje svijesti
• Probleme sa krvnim pritiskom

Šećer u krvi i dugoročna kontrola glikemije

Ove analize su ključne za dijagnostiku i praćenje dijabetesa.

Najčešće se rade:

• Glukoza u krvi (natašte)
• HbA1c (prosječna vrijednost šećera u krvi u posljednja 2–3 mjeseca)

Koriste se za:

• Rano otkrivanje dijabetesa
• Praćenje terapije
• Procjenu metaboličkog rizika

Masnoće u krvi (lipidni status)

Lipidni status procjenjuje rizik od kardiovaskularnih bolesti.

Obuhvata:

• Ukupni holesterol
• LDL holesterol
• HDL holesterol
• Trigliceride

Povišene vrijednosti povezane su sa:

• Aterosklerozom
• Koronarnom bolešću srca
• Moždanim udarom

Hormoni štitne žlijezde

Hormoni štitne žlijezde utiču na metabolizam, energiju i rad srca.

Najčešće se određuju:

• TSH
• FT4
• FT3

Koriste se za dijagnostiku:

• Hipotireoze
• Hipertireoze
• Autoimunih bolesti štitne žlijezde

Markeri upale

Markeri upale pomažu u otkrivanju akutnih i hroničnih upalnih procesa.

Najčešći su:

• CRP
• Sedimentacija eritrocita (SE)
• Prokalcitonin

Koriste se u:

• Infekcijama
• Autoimunim bolestima
• Praćenju terapije

Analiza urina

Analiza urina je jednostavna, ali vrlo informativna pretraga.

Obuhvata:

• Fizičko-hemijski pregled
• Mikroskopski pregled sedimenta

Koristi se za:

• Otkrivanje infekcija mokraćnih puteva
• Procjenu funkcije bubrega
• Dijagnostiku metaboličkih poremećaja

Srčani markeri (po indikaciji)

Srčani markeri se rade kada postoji sumnja na oštećenje srčanog mišića.

Najčešće se određuju:

• Visoko senzitivni Troponini hs-TnI i hs-TnT
• CK-MB
• BNP / NT-proBNP

Koriste se za:

• Dijagnostiku infarkta miokarda
• Procjenu srčane insuficijencije

Zaključak

Najčešće laboratorijske pretrage pružaju sveobuhvatan uvid u zdravstveno stanje pacijenta i predstavljaju osnov za dalju dijagnostiku i liječenje. Redovno praćenje ovih analiza omogućava rano otkrivanje bolesti, praćenje terapije i smanjenje rizika od komplikacija.